Kubki śląskie i Fabryka Porcelany AS Ćmielów

Z fiołkami czy z koniczyną, a może z malinami lub różą – kubki śląskie, duże i małe budzą wsród klientów najmilsze wspomnienia. Wraca obraz Babci czy dziadka z ulubionym kubkiem śląskim.

Porcelanę w Ćmielowie robi się od połowy XIX wieku, wcześniej okolice słynęły z garncarstwa, próbowano na wzór holenderski wyrabiać naczynia fajansowe, zanim odkryto tajemnicę chińskiej porcelany. Fabryka w Ćmielowie przechodziła z rąk do rąk, ale nieustannie tworzyła najszlachetniejszą porcelanę. Czytaj:

W 1936 roku grupa projektantów i majstrów odeszła z głównej Fabryki Porcelany w Ćmielowie i założyła własną spółdzielnię Świt, oddaloną od głównej fabryki o dwa kilometry. Spółdzielnią kierował ćmielowski technolog, inżynier Kryński. Po wojnie połączono spowrotem oba zakłady i znacjonalizowano. Dopiero w latach 90-tych, po prywatyzacji fabryki w Ćmielowie, część należąca kiedyś do spółdzielni Świt została kupiona przez Adama Spałę, a właściwie ruiny będące pozostałością po dawnej spółdzielni.

Wsród gruzu i desek, które wywożono ciężarówkami na wysypisko odnaleziono największy skarb każdej fabryki porcelany – stare formy i modele z lat 50-tych i 60-tych XX wieku, a więc z okresu najbardziej intensywnej współpracy Ćmielowa z artystami zrzeszonymi w Instytucie Wzornictwa Przemysłowego. To właśnie w tych latach projektowali swoje kultowe w tej chwili serwisy i figurki Henryk Jędrasiak,  Mieczysław Naruszewicz, Hanna Orthwein czy Lubomir Tomaszewski. O najciekawszym projekcie Tomaszewskiego, serwisie kawowym „Ina” można poczytać na blogu Ogród Danieli, skąd też pochodzi zdjęcie serwisu.

Serwis kawowy „Ina” Lubomir Tomaszewski, zdjęcie Ogród Danieli

Pod koniec lat 60-tych władze partyjne narzuciły fabryce produkcję prostych serwisów dla mas, a ekstrawaganckie formy i kolekcjonerskie figurki poszły w zapomnienie. Lubomir Tomaszewski wyjechał w 1966 roku na emigrację do Ameryki Północnej.  Wrócił do wolnej Polski i zgodził się na korzystanie z form i powrót do produkcji dawnych wzorów przez Fabrykę Porcelany AS Ćmielów. W 2005 roku przyjechał do Ćmielowa, wciąż współpracuje z Manufakturą i tworzy kolejne formy kolekcjonerskich figurek.

AS Ćmielów produkuje wciąż filiżanki i serwisy do kawy – poza słynną Iną czy Dorotą, Tomaszewskiego, filiżanki zaprojektowane przez Wincentego Potackiego – Krokus, June czy London, autorskie projekty właściciela manufaktury Adama Spały.

June art deco
Filiżanki modele Dorota i Amelia AS Ćmielów

Wzory kubków śląskich są jeszcze wcześniejsze – zaprojektowane zostały przez Józefa Szewczyka w 1937 roku. Wersja duża kubka śląskiego ma pojemność 500 ml, mały kubek śląski ma 250 ml. Zdobione są kalkomanią,  a ich różnorodność jest ogromna. Od tradycyjnych wzorów owoców leśnych czy kwiatów polnych do współczesnych.

Kubki śląskie

Wszystkie wyroby proponowane przez AS Ćmielów są wykonywane ręcznie, cześć ma ręcznie malowaną dekorację, inne ręcznie nakładaną wysokiej klasy kalkomanię. Wszystkie posiadają certyfikaty autentyczności, ozdobne pudełko. Stanowią idealny prezent dla ceniących piękno użytkowników.

Od maja 2005 roku na terenie fabryki utworzono Żywe Muzeum Porcelany, w którym można poznać i zrozumieć cały proces wytwarzania naczyń z porcelany. AS Ćmielów organizuje również warsztaty, można obejrzeć kolekcję starej porcelany i największy zbiór projektów Lubomira Tomaszewskiego.

Źródła: materiały promocyjne Fabryki, www.as.cmielow.com.pl

http://poznajpolske.onet.pl/swietokrzyskie/cmielow-i-jego-biale-zloto/n0d0w

Polska porcelana, E.Kowecka, MiJ Łosiowie, L.Winogradow.